Het grote formatiespel is begonnen

Verkenner Annemarie Jorritsma. Bron: Screenshot YouTube/Kennisbank Directoraat-generaal Bestuur en Koninkrijksrelaties Verkenner Annemarie Jorritsma. Bron: Screenshot YouTube/Kennisbank Directoraat-generaal Bestuur en Koninkrijksrelaties

Bijna alle stemmen zijn geteld en de uitslag is zo langzamerhand wel duidelijk geworden. De VVD van Mark Rutte blijft de grootste partij van Nederland en D66 behaalde een klinkende verkiezingsoverwinning. Desondanks heeft de ‘gedroomde’ coalitie van VVD, D66 en CDA geen meerderheid in de Tweede Kamer. Deze drie partijen moeten in het grote formatiespel opzoek naar de juiste partner.

De voorlopige verkiezingsuitslag is inmiddels bekend. Sommige partijen vieren feest zoals VVD, D66, Forum voor Democratie en JA21. Andere partijen zoals PVV, GroenLinks, PvdA en de SP likken hun wonden. Vrijwel alle stemmen zijn inmiddels geteld. VVD en D66 zijn de twee grootste partijen van Nederland. Het ligt voor de hand dat deze twee partijen het fundament van een nieuw kabinet zullen gaan vormen.

Toch lijkt het een lastige formatie te worden. De ‘gedroomde’ coalitie van VVD, D66 en het CDA heeft namelijk geen meerderheid weten te behalen. Deze eventuele coalitie heeft dus steun nodig van een andere partij. D66 wil graag een linkse partij bij de formatie betrekken. GroenLinks en de PvdA worden nu al genoemd als kanshebbers. Deze twee partijen hebben echter afgesproken niet zonder elkaar in een nieuw kabinet te stappen.

De kersverse partij Volt wordt genoemd als tweede optie. Deze pro-Europese partij is samen met JA21, de grootste nieuwkomer in de Tweede Kamer. De vraag is of Mark Rutte openstaat voor deze optie. Zeker gezien de verkiezingsuitslag. De eurosceptische partijen hebben namelijk flink gewonnen deze verkiezingen. Ze hebben dan ook een meerderheid van ruim tachtig Kamerzetels in handen. Een pro-Europees kabinet zal dan ook geen recht doen aan de verkiezingsuitslag.

Op rechts zijn de opties echter beperkt. Mark Rutte sluit de PVV van Geert Wilders namelijk uit. De oppositieleider maakt echter nog steeds kans om deel te nemen aan de formatieonderhandelingen, mits hij zijn ‘minder-Marokkanen’-uitsprak terugneemt en bepaalde standpunten uit zijn partijprogramma schrapt. De kans dat Wilders hieraan zal toegeven is natuurlijk nihil.

Ook Forum voor Democratie is door minister-president Mark Rutte uitgesloten. Ondanks de grote winst van Thierry Baudet, de partij verviervoudigde en heeft inmiddels acht zetels in bezit, mag FvD niet meedoen. Reden hiervoor zijn de racistische appjes en andere uitspraken van Baudet. Forum voor Democratie kan dus gerust van het lijstje met eventuele coalitiepartners geschrapt worden.

Blijft alleen JA21 nog over voor Mark Rutte. De nieuwe partij van Joost Eerdmans en Annabel Nanninga is de enige rechtse partij die nog niet is uitgesloten. Met acht zetels in de Eerste Kamer, kan JA21 direct een sleutelrol vervullen in de vorming van een nieuw kabinet. De vraag is echter of D66 dat wel ziet zitten. Deze partijen botsen namelijk stevig op thema’s als klimaat, immigratie en de Europese Unie.

Kortom: de grote paringsdans is begonnen. Om dit hele proces in goede banen te leiden, wordt eerst een verkenner aangesteld. Deze verkenner gaat met alle partijen in gesprek om uit te zoeken welke partijen het best met elkaar de formatieonderhandelingen kunnen aangaan. Het is gebruikelijk dat de grootste partij deze verkenner aanstelt. Dit jaar zijn er echter twee verkenners aangesteld. De verkenners zijn Annemarie Jorritsma (VVD) en Kajsa Ollongren (D66). Zij hebben tot 30 maart om met een rapport te komen. Daarin moet onder andere een advies worden uitgebracht wie de rol van informateur op zich mag nemen.

Doordat een coalitie van VVD, D66 en CDA geen meerderheid heeft, is de verwachting dat deze formatie een lastige klus zal worden. Men vreest dat deze kabinetsformatie maanden zal duren. Iets wat Mark Rutte niet ziet zitten, omdat Nederland nog altijd worstelt met de coronacrisis. Er zit echter niets anders op dan de conclusies van het rapport rustig af te wachten. Het grote formatiespel is officieel begonnen.

Nog meer scherpe analyses en op de hoogte blijven van het politieke nieuws? Dat kan! Volg ons op Twitter en Facebook.