Leden van linkse partijen zien kabinetsdeelname met Mark Rutte niet zitten

Mark Rutte. Bron: Screenshot YouTube/VVD Mark Rutte. Bron: Screenshot YouTube/VVD

Verschillende linkse partijen kampen met een gigantisch dilemma. Volgens het Algemeen Dagblad hebben GroenLinks en PvdA wel oren naar kabinetsdeelname onder Mark Rutte, terwijl bezorgde leden dat niet zien zitten. Volgens hen is een eventuele samenwerking met de VVD ongeloofwaardig en horen beide partijen thuis in de oppositiebankjes. 

De kabinetsformatie is in volle gang, maar verloopt allerminst soepel. De fotoblunder van Kajsa Ollongren en de uitgelekte ministerraadnotulen hebben behoorlijk wat roet in het eten gegooid. Het onderlinge vertrouwen is momenteel ver te zoeken. Tijdens het beruchte formatiedebat kreeg VVD-leider Mark Rutte zelfs een motie van wantrouwen en een motie van afkeuring aan zijn broek. Laatstgenoemde motie werd door bijna de gehele Tweede Kamer aangenomen.

Hoe kunnen we samenwerken met Rutte, terwijl we kort geleden nog een motie van wantrouwen tegen hem steunden? Dat is ongeloofwaardig

 

Na het nachtelijke debat maakte Mark Rutte direct kenbaar door te willen gaan als minister-president van Nederland. “Ik ga mijn stikende best doen om het vertrouwen te herstellen”, liet de demissionaire premier weten aan de verzamelde pers.

Tijdens het formatiedebat werd besloten dat er een nieuwe informateur moest worden aangesteld, die op voldoende afstand van de Haagse politiek staat. Uiteindelijk werd Herman Tjeenk Willink naar voren geschoven voor deze opdracht. De PvdA-coryfee moest de eerste stappen richting een nieuw te vormen kabinet in goede banen leiden en het onderlinge vertrouwen zien te herstellen.

 

Transparantere bestuurscultuur

Vrijwel alle partijen waren het erover eens dat er een transparantere bestuurscultuur op poten gezet moet worden. Om een stapje in de goede richting te zetten diende nieuwbakken partij JA21 hierover een motie in. Deze motie moet ervoor zorgen dat naast het eindverslag van de informateur, ook alle gespreksverslagen openbaar gemaakt moeten worden. Dit voorstel kon rekenen op een ruime Kamermeerderheid. Alleen 50Plus en Forum voor Democratie stemden tegen de motie.

Als een van de grote winnaars werd na de Tweede Kamerverkiezingen al snel duidelijk, dat VVD (34 zetels) en D66 (24 zetels), het nieuwe fundament van een nieuw kabinet moeten vormen. D66 zoekt nog een linkse partij om een meerderheidskabinet mee te vormen, terwijl Mark Rutte hevig flirtte met JA21. Laatstgenoemde partij weigert andere partijen uit te sluiten, maar noemt een samenwerking met de VVD-leider een moeilijke opgave. “Het wordt heel lastig”, deelde fractievoorzitter Joost Eerdmans mede bij WNL op Zondag.

“De kans dat wij in een nieuw kabinet stappen is minimaal. Ik houd alleen niet van uitsluiten. Je weet niet wat er nog kan gebeuren en hoe hij het vertrouwen gaat terugwinnen. Maar het zou een stuk makkelijker zijn, en eerlijk gezegd denk ik dat die kaarten al geschud zijn, als Rutte plaatsmaakt.”

 

GroenLinks

In tegenstelling tot JA21, staan verschillende linkse partijen wél te springen om in een nieuw kabinet te stappen. Zelfs met Mark Rutte, die ze tijdens het formatiedebat nog weg probeerden te sturen door de motie van wantrouwen tegen hem te steunen. Volgens het Algemeen Dagblad hebben GroenLinks en de Partij van de Arbeid (PvdA) wel oren naar kabinetsdeelname. GroenLinks-wethouder Rutger Groot Wassink (Amsterdam) ziet regeringsdeelname zelfs als een kans om een nieuwe bestuurscultuur te realiseren.

“De VVD is niet de partij waarmee ik het allerliefst samenwerk, maar gezien de verkiezingsuitslag ligt dat wel voor de hand”, zegt Groot Wassink tegenover de krant. Dat GroenLinks een flinke nederlaag te verduren kreeg tijdens de verkiezingen, maakt hem niets uit. “Dat is flauwekul. Een coalitie bestaat niet uit winnaars, een coalitie bestaat uit een meerderheid.”

Lilianne, doe het niet! Doe het onze mensen niet aan, doe het de partij niet aan en doe het Nederland niet aan

 

Verschillende GroenLinks-leden zien kabinetsdeelname onder Mark Rutte echter niet zitten. “We kunnen beter in de oppositie herstellen”, zegt een bezorgde Atze Nicolai (oud-wethouder in Leeuwarden) tegen het AD. “Als we nu tóch in een kabinet stappen, vrees ik een heel slechte uitslag tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. Hoe kunnen we samenwerken met Rutte, terwijl we kort geleden nog een motie van wantrouwen tegen hem steunden? Dat is ongeloofwaardig.”

 

PvdA

Volgens het Algemeen Dagblad kampt de Partij van de Arbeid met hetzelfde dilemma. Ook binnen die partij zien bezorgde leden het voornemen van het partijbestuur met lede ogen aan. “Lilianne, doe het niet!”, zegt partijlid Sander Terphuis tegenover de krant. “Doe het onze mensen niet aan, doe het de partij niet aan en doe het Nederland niet aan.”

Een belangrijke oorzaak voor de aanhoudende onrust bij de Partij van de Arbeid, kan gezocht worden bij het kabinet Rutte II. Tussen 2012 en 2017 vormde de PvdA namelijk een kabinet met de VVD. Deze regeerperiode werden de sociaaldemocraten niet in dank afgenomen. Op 15 maart 2017 rekende de kiezer genadeloos af met de PvdA. De regentenpartij overkwam een gigantisch verlies van 29 Kamerzetels, de grootste verkiezingsnederlaag in de historie van de Partij van de Arbeid.

Dat trauma is volgens bezorgde leden nog niet verwerkt en wordt door PvdA-lid Gerard Bosman wederom opgevoerd, om vooral niet met de VVD in zee te gaan. “We weten hoe het afloopt als we in een overwegend rechts kabinet stappen. En als het dan tóch gebeurt, moeten we het echt samen met een andere linkse partij doen.”

 

Eindverslag

Informateur Herman Tjeenk Willink heeft inmiddels zijn eindverslag overhandigd aan Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp. Volgens het rapport sluiten de meeste partijen een nieuwe samenwerking met demissionair minister-president Mark Rutte niet uit. Alleen PVV, SP en Bij1 hebben op voorhand aangegeven niet met de VVD te willen regeren.

Aanstaande woensdag vindt er een debat plaats in de Tweede Kamer, over het eindrapport van informateur Herman Tjeenk Willink. Daarna zal naar alle waarschijnlijkheid de kabinetsformatie in een nieuwe fase terechtkomen.

Steun uw favoriete magazine! Met slechts €1 per maand kunt u nieuwe content mogelijk maken. Doneer daarom aan The Politics Post. Volg ons ook op Twitter en Facebook.